Onverantwoord financieel beleid?

Op donderdag 19 mei 2016 werd de concept Nota Financieel Beleid besproken in het Algemeen Bestuur van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Op enkele kleine aandachtspunten na was de nota voor alle fracties een prima stuk dat zondermeer aangenomen kon worden. De fractie van de Partij voor de Dieren dacht daar echter anders over. Uit de nota blijkt namelijk dat ook op financieel terrein het waterschap 'op de pof' leeft. Er wordt op grote schaal geld geleend om alle benodigde projecten en onderhoudswerkzaamheden te kunnen bekostigen. Gezien de aard van een waterschap is dat een logische keuze, er worden miljoenen euro's geïnvesteerd om veiligheid te bieden tegen het water, er voor te zorgen dat er voldoende water is, niet te veel en niet te weinig, en dat het water schoon is, om te kunnen drinken en te kunnen recreëren. Waar de Partij voor de Dieren echter de grens trekt is dat ook voor vaste lasten er geld geleend wordt. Voor de salarissen van het personeel dat de projecten uitvoert voor het waterschap wordt namelijk ook geld geleend. Terwijl deze medewerkers ook betaald moeten worden als er geen projecten zijn waarvoor geld geleend wordt. Met onderstaande bijdrage heeft de fractie van de Partij voor de Dieren geprobeerd de andere fracties hiervan te overtuigen. Helaas heeft dat niet mogen baten, het plan van de Partij voor de Dieren om het financiële beleid van het waterschap iets houdbaarder te maken, en op de lange termijn voor lagere tarieven te zorgen ging kopje onder in het bestuursakkoord van de coalitie, waarmee de coalitie fracties aangaven geen ruimte te zien om op dit moment de kosten te betalen die ook nu gemaakt worden. Wat de gevolgen van deze keuze zijn voor zowel de tarieven als voor de financiële positie van het waterschap zullen wij als fractie van de Partij voor de Dieren blijven volgen. Hopelijk is hier geen sprake van onverantwoord financieel beleid...!


Dank u wel voorzitter.

Voorzitter, collega’s,

Om te beginnen onze dank voor de medewerkers die de besproken wensen zo uitvoerig uitgewerkt en toegelicht hebben. De bijgesloten notitie en de antwoorden op de technische vragen geven wat ons betreft een goed beeld van de financiële knoppen waar we aan kunnen draaien, en wat de gevolgen daar van zijn, op korte zowel als op lange termijn.

Ik wil het vandaag hebben over houdbaarheid. Want daar gaat de Nota Financieel Beleid in wezen over: hoe houdbaar is de financiering van alle taken die ons waterschap moet en wil uitvoeren? Daarbij vallen in de stukken een aantal dingen op. Ondanks dat er geen grote risico’s aanwezig zijn op dit moment, en ook niet bij handhaven van huidige beleid aangepast met de voorstellen van het Dagelijks Bestuur, zijn wij vergeleken met gelijkwaardige waterschappen zeker niet het ‘beste jongetje van de klas’. Onze schuldlast is één van de hoogste, net als onze schuldquote, en als enige van de vergeleken waterschappen hebben we geen eigen vermogen. Nul. Niets. Het lijkt wel alsof de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (HOF) volledig aan de aandacht van ons waterschap ontsnapt is.

Vraag is nu: hoe kunnen we er voor zorgen dat onze financiële positie houdbaarder wordt, al is het maar een beetje, zonder dat de tarieven aanzienlijk stijgen of dat we niet de benodigde of gewenste investeringen kunnen doen? En wie gisteravond aanwezig was bij de themabijeenkomst over ‘Schoon Water’ weet dat er nogal wat werk in de persleiding zit. En dat deze werkzaamheden zich over een hele lange periode gaan afspelen, tot zeker het jaar 2040. Het lijkt ons dan ook logisch om onze financiële planning ook voor die lange termijn in beschouwing te nemen, en niet slechts te beperken tot de zittingsduur van dit Algemeen Bestuur. We willen immers volgende besturen en de belastingbetalers vast niet opzadelen met keuzes die we nu maken om de tarieven zo laag mogelijk te houden, door de rekening van onze investeringen door te schuiven naar zo ver mogelijk in de toekomst, met hogere dan nodig tarieven op de lange termijn.

Want voorzitter, dat doorschuiven doen we nu wel, op grote schaal. Voor praktisch al onze grotere projecten en investeringen lenen we geld. Ons ‘excuus’ hierbij, en ik heb excuus tussen aanhalingstekens staan, is steevast dat een waterschap nu eenmaal een kapitaalintensieve bedrijfsvoering heeft die je onmogelijk uit de belastinginkomsten kunt afdekken. Daar zijn wij het mee eens, maar niet met alle kosten die we op deze wijze financieren. Want waar we ook geld voor lenen zijn de personeelskosten van onze eigen uitvoerende instantie, Waternet. Het salaris voor deze vaste medewerkers (!) wordt dus deels betaald met geleend geld. Kom daar bij een regulier bedrijf maar eens om…!

Het draait hier ook om een stukje transparantie. Want je moet wel van goede huize komen wil je boven tafel krijgen dat het waterschap Amstel, Gooi en Vecht onder ‘investeringen’ ook verstaat ‘het lenen van geld om de vaste salariskosten te kunnen dekken’. Want in het jaarverslag en de begroting wordt voor zover wij hebben kunnen nagaan niet gespecificeerd welk bedrag aan personeelskosten er geactiveerd wordt. We vragen ons dan ook af hoe dit in zijn werk gaat voorzitter. Wordt van het aangevraagde krediet een deel geoormerkt om daar dan gedurende de afschrijvingstermijn van het krediet een deel van het personeel mee te betalen? Of wordt de pot geld direct uitbetaald aan de medewerkers? En wat is de situatie in een jaar dat er geen investeringen zouden zijn, hoe worden de medewerkers dan betaald? Graag een reactie.

Al met al leek het ons als Partij voor de Dieren een goede zaak om deze in onze ogen onwenselijke situatie te veranderen, met als doel een grotere transparantie over onze investeringen, een lagere schuldlast, een lager aandeel van de kapitaallasten in de exploitatie, zonder dat de tarieven hierdoor significant omhoog gaan. En die mogelijkheid hebben we gevonden voorzitter, en wel door het activeren van de personeelskosten bij investeringen in de komende vijf jaar van 100% naar 0% af te bouwen. De gevolgen voor de tarieven zijn hierbij zeer beperkt. Ten opzichte van het voorgestelde beleid in de concept Nota Financieel Beleid is de tariefprognose voor de Watersysteemheffing tot aan het jaar 2034 gemiddeld ongeveer 3% hoger dan in het voorstel van het Dagelijks Bestuur. En voor de Zuiveringsheffing is de orde van grootte ongeveer 2%. Uiteindelijk zullen de belastingbetalers volgens de prognose vanaf 2034 de ‘zoete vruchten’ gaan plukken van wat sommigen wellicht zien als ‘zuur’ beleid. En voor de financiële houdbaarheid van het beleid binnen ons waterschap plukken we die vruchten al veel eerder. Vanaf 2018 lopen schuldlast, schuldquote en aandeel kapitaallasten in de exploitatie direct terug ten opzichte van het voorgestelde beleid.

Om dit voor elkaar te krijgen bieden we bij deze dan ook een amendement aan op de concept Nota Financieel Beleid. En voorzitter, we willen voor deze gelegenheid graag een hoofdelijke stemming aanvragen, conform Artikel 24, lid 4 van het Reglement van orde voor de vergaderingen van het algemeen bestuur van het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht. Dit geeft alle aanwezige leden de gelegenheid om een eigen afweging te maken om dit amendement wel of niet te steunen. We hopen dan ook dat velen over hun eigen schaduw heen kunnen springen, en niet alleen de korte termijn belangen van dít bestuur voor ogen houden, maar ook die van de bestuurders ná ons, en zonder last en ruggespraak hun stem uitbrengen.

Ik dank u wel voorzitter.

Jeroen Brink
Partij voor de Dieren